...en Niklas "logeert" hier ook. (v/h dwarsbongel.web-log.nl en niklas.web-log.nl)

zaterdag 23 mei 2015

150523 - ZOZ - Van Hendrikus en bloemen

Wie mee wil doen met (of luisteren bij de andere deelnemers) ZOZ: Zwijmelen op Zaterdag, kan terecht bij Marja.

We waren een weekje oppassen bij kleinkinderen in Tiel, dus dicht bij de Waal. Een ritje over de Waalbandijk naar Neerijnen en terug leverde een aantal foto's op van de omgeving.
Het pontje Hendrikus vaart tussen Tiel en Wamel. We staken nog wel eens over om in Het Veerhuis een versnapering te nuttigen, en ik heb er op mijn fietstochten ook gebruik van gemaakt.


Op de achtergrond zie je nog een ander "heen en weer"-schip, een riviercruiser. De Hendrikus is natuurlijk niet zo beroemd als de Ferry Cross The Mersey van Gerry & The Pacemakers uit 1965, maar het zal toch wel even wennen zijn als hij binnenkort vervangen wordt.


Onderweg naar de Waal kwam ik langs het Linge-Waalpark, dat schitterend in bloei stond:


Vaak als we een paar dagen in Tiel zijn, neem ik mijn racefiets mee, om hetzelfde tochtje te maken dat ik nu per auto deed. Deze keer weerhield een klein ongemak me ervan, maar ik ben telkens weer diep onder de indruk als ik zo'n machtige rivier zie met zijn omgeving, en het scheepvaartverkeer. Bij Varik is een plateau waar je met de auto tot dicht bij het water kunt rijden. Dit keer stond je dan vrijwel op hetzelfde niveau als het water. En ook hier is een pontje, de Neptunus, waarmee ik ook wel met de fiets ben overgestoken naar Heerewaarden, waar een interessant bezoekerscentrum De Grote Rivieren is. Varik is van afstand herkenbaar door zijn "dikke toren".


Vanaf het plateau zag ik aan de andere kant van een inham paarden grazen, terwijl aalscholvers bij het water rusten.


Verderop, bij Neerijnen, heb je een mooi uitzicht op de nieuwe brug bij Zaltbommel, genoemd naar de dichter Martinus Nijhof wiens bekendste gedicht is De moeder de vrouw, dat begint met de regel "Ik ging naar Bommel om de brug te zien". Aan deze kant van de brug ligt nog een spoorbrug.


Op de terugweg kon ik de foto maken die ik op de heenweg gemist had door een tegenligger op de smalle dijk. Dit ooievaarsnest is een vast aandachtspunt op mijn tochtjes hier. Nu was er een jong te zien!


Aan deze kant van de Waal, bij Heesselt, en aan de overkant, bij Herwijnen, staan twee heel hoge hoogspanningsmasten, om te zorgen dat de scheepvaart niet tegen de kabels vaart. In die mast aan de overkant zitten altijd een stuk of zes ooievaarsnesten. Met de verrekijker kon ik nu ook zien dat er daar levendig "gewoond" werd!

Op de heenweg had ik ook een portie bloemenpracht tegen het talud niet gefotografeerd vanwege een tegenligger. Ook dat heb ik op de terugweg ingehaald. Naar mijn idee een schitterend Betuws voorjaarsplaatje!


Ik reed vice-versa oftewel heen en weer, ook de pontjes gaan heen en weer. Wat past daar beter bij dan de sfeertekening "Veerpont" van Drs. P.?


Pontjes, veren... In 2010 deden Marijke en ik mee aan de wedstrijd Pontjespoëzie van de Vereniging Vrienden van de Voetveren. De aanstichter daarvan was zoon Frank, lid van de vereniging. Marijke is geboren in Nijmegen, aan de Waal, en toen haar kinderen geboren werden, woonde ze in Olst, aan de IJssel. Daarover gaat haar gedicht:

Veerpont Olst-Welsum

Navigerend tussen vroeger en nu
brengt de veerman mij
wanneer ik wil

naar oude gronden terug
Aan de overkant ben ik geboren
mijn kinderen aan deze

Tussen vertrek en aankomst
vaart hij mij

voor de wind varend, geruststellend

als een palindroom

van huis naar huis

en weer terug

© Marijke van der Scheer, 2010

Van Marijke's gedicht had blijkbaar het gedeelte na "vaart hij mij" op het omgevouwen deel van de geprinte e-mail gestaan en was niet afgedrukt, en desondanks goed genoeg bevonden voor de "wedstrijdbundel"! Voor haar was echter dat tweede deel essentieel, en terecht, zoals ook de jury beaamde.
De bundel is nog steeds verkrijgbaar en wordt geleverd met een erratumblad. Was het helderziendheid, dat ik geprinte exemplaren van onze gedichten bij me had tijdens de prijsuitreiking en presentatie, zodat iedereen naar huis kon gaan met een correcte kopie?
In elk geval heeft Marijke hierdoor minstens zoveel aandacht gekregen als de prijswinnaars, omdat ze de juiste versie mocht voordragen, na ruimhartige excuses van de organisatie. Misschien had ze moeten winnen...?

Mijn inzending was dit gedicht, zonder formele titel. Ik had wel wat lopen filosoferen maar ik schreef het op de laatste dag voor de deadline. Het kreeg de derde prijs ("eeuwige pontjesroem"):

Tot hier
droegen mij mijn voeten
ik sta - en wacht

de weg eindigt
waar water klotst
tegen de oever

En daar
op de andere oever
vervolgt mijn pad

of eindigt
van jou naar mij
jij staat - en wacht

tot het veer een oever bereikt.
Elkaar voorbijgaan
kan alleen aan land

© Gauke Zijlstra, 2010

Ach, laten we het laatste woord geven aan de grote meester, de TaalKunstenaar Drs. P. met een latere versie van het heen en weer, Veerpont, uit 1992:


vrijdag 15 mei 2015

150516 - ZOZ - Van oppassen en los gaan

Wie mee wil doen met (of luisteren bij de andere deelnemers) ZOZ: Zwijmelen op Zaterdag, kan terecht bij Marja.

Mijn inspiratie voor deze ZOZ is Dave Edmunds (nl). Lang niet iedereen kan bij zijn naam direct iets uit zijn/haar geheugen terugroepen. Als je iets laat horen waarmee hij iets te maken heeft (gehad) zullen er al veel meer "O ja!"-s opklinken, want zijn productie is niet kinderachtig!

Dave is geboren in Wales en heeft vele muzikale leerscholen doorlopen en veel muzieksoorten gespeeld, gezongen en geproduceerd. Zijn grootste successen behaalde hij nadat hij zich de productietechnieken van Phil Spector (nl) eigen had gemaakt. Wat niet wil zeggen dat hij zich daarop blindstaarde.

Tot de groepen waarin hij gespeeld heeft behoren o.a. Love Sculpture en Rockpile
Van Dave Edmunds heb ik jammer genoeg weinig mooie "live" video's gevonden, meest door amateurs opgenomen: òf het geluid òf het beeld liet te wensen over.

Love Sculpture deed niet alleen aan blues en rock 'n roll, want op de LP Forms and Feelings staan ook interpretaties van klassieke muziek, zoals Sabre Dance van Khachaturian (nl).
Hier een opname uit Dave's latere soloperiode: Sabre Dance.
Ook deze, Farandole - Love Sculpture, komt uit de klassieke hoek, Arlesienne Suite No 2, Movement 4 van Georges Bizet (nl).

Naast zijn werk als producer is Dave Edmunds altijd zelf blijven spelen. Een van de mensen waarmee hij veel heeft samengewerkt is Nick Lowe (nl), die hij ontmoette door de groep Brinsley Schwarz te produceren.
Tot de andere groepen en artiesten waarmee hij samenwerkte of voor produceerde behoren voormalige Beatles, Status Quo, The Stray Cats, Jeff Lynne (Electric Light Orchestra), en dat is een kleine greep.

Zo deed hij mee aan Carl Perkins's Rockabilly Session, een tv-special ter ere van zijn held, een heerlijke 14½ minuut durende medley, met o.a. Carl Perkins, George Harrison, Ringo Starr, Eric Clapton, Dave Edmunds en Rosanna Cash (dochter van):


Dan een clip waarvan het plezier afspat, van Dave Edmunds samen met een andere dochter uit de Cash/Carter clan, Carlene Carter (die te eniger tijd getrouwd was met Nick Lowe) met het humoristische Baby Ride Easy:


Ik vond ook een heerlijk nummer dat me doet denken aan de sfeer van Zydeco (nl) / Cajun (nl) is Promised Land van Dave Edmunds met Geraint Watkins op accordion:


Het bekendst is Dave Edmunds denk ik van I Hear You Knocking, oorspronkelijk bekend van Fats Domino (nl):


En dit is de versie van Dave Edmunds op TV, in Jools Annual Hootenanny (2008):


Dave Edmunds is niet in de eerste plaats bekend van eigen liedjes, hoewel hij die wel gemaakt heeft. Meer van mooie interpretaties van bestaande nummers, en daarbij springen voor mij twee songs er uit, die allebei eerder waren uitgevoerd door een meidengroep.
Baby I Love You door The Ronettes (nl), toen onder contract bij Phil Spector.
Vergelijk zelf de versies van The Ronettes - Baby, I Love You en Baby I Love You / Dave Edmunds .

Voor mij is het meest meeslepende muzikale meesterwerk van Dave Edmunds de song Born To Be With You, ook een song met een geschiedenis en veel (cover)versies.
De eerste bekende en hitgevoelige versie lijkt te zijn van The Chordettes:


Uit de Country/Bluegrass-sfeer koos ik Pikelny, Sutton, Bulla, Bales, & Cobb:


Van Dave Edunds vond ik een uitvoering uit het TV-programma Top Of The Pops, die wel curieus is om te zien en een prachtig tijdsbeeld, maar met slecht geluid: Dave Edmunds - Born to be with you ( Very Rare Original Footage TOTP June 1973 ). Gelukkig is er iemand geweest die met die video is gaan stoeien en het goede studiogeluid er onder heeft gemonteerd.
Beeld en geluid zijn daardoor niet helemaal "lipsync", maar ik ga helemaal zwijmelen als ik deze versie hoor, en dan mag moet de volumeknop toch even iets verder open!

Dave Edmunds. Born To Be With You (dream dub), en die titel past ook wel (on)dubbelzinnig bij de donderdag van deze week, 14 mei. Het was Hemelvaartsdag, en op die datum in 1944, is mijn vader overleden. Door 60 jaar later welbewust op die datum te trouwen hebben we daar een soort monument van gemaakt, nu dus 11 jaar geleden:


Wij vieren zo'n dag altijd met een mooie rondrit. Deze keer waren we oppas voor onze jongste twee kleinkinderen, en vierden we het met hen, en in een andere omgeving dan anders.

Hier bij Fort St. Andries, waar Maas en Waal elkaar bijna raken.

En hier in de botsautootjes bij de Pyramide van Austerlitz,
waarbij we die Pyramide overigens niet gezien hebben...

vrijdag 8 mei 2015

150509 - ZOZ - Van oude computers en nieuwe instrumenten

Wie mee wil doen met (of luisteren bij de andere deelnemers) ZOZ: Zwijmelen op Zaterdag, kan terecht bij Marja.

Op mijn manier had ik een drukke week. Een belangrijk geduldwerkje was het gouddelven op een oude computer met Windows 98, die niet meer te reanimeren is tot het niveau waarop hij voor ons nog bruikbaar is. Toch staan er nog veel schrijfsels, foto's (wat waren de jongste kleinkinderen toen nog jong!) en andere voor ons waardevolle dingen op die we willen bewaren. Het probleem was het overzetten naar gangbare media. Dat lukt, maar vergt weleens zelfbeheersing als er een blauw scherm verschijnt en iets weer opnieuw moet. Genoeg daarover.

Op die computer vond ik oude foto's. Dat wekt herinneringen - met pasen 2004 maakten we een strandwandeling, en de toen 2½-jarige Thimo wou beslist alleen met mij aan de hand lopen. Hij gooide af en toe zand naar ons toe en riep dan: Nè-nè-nè-nèh! terwijl hij met zijn vingertjes het sliep-uit gebaar maakte.


Nu hebben we onze eerste oefenrit gehad, om dit voorjaar samen een keer de Afsluitdijk te fietsen. Dat moet lukken, want die is ca. 30 km, en we deden nu 24 km.
Oma filmde De start van de oefenrit van Opa & Thimo met haar mobieltje:


ZOZ-ers vonden mijn eerste tochtje van het seizoen van 44 km nogal ver, maar het antiek waarop ik nu nog rondfiets stamt uit 1990, en dat jack heb ik "verdiend" toen in dat jaar onze nieuwbouw in Emmen werd geopend door de Zweedse koning Carl Gustav samen met prins Claus. Ter gelegenheid van die opening maakten 45 Ericsson medewerkers uit heel Europa een fietstocht langs alle toenmalige Ericsson-vestigingen in Nederland, 500 km in 2 dagen.

Al met al weinig gedacht aan muziek voor mijn ZOZ, maar toen vond ik een notitie, die ik in maart j.l. maakte over de Chapman stick (nl). Voor mij een geheel nieuw instrument, en bijzondere instrumenten maken mij altijd nieuwsgierig.

Echt helemaal nieuw is het instrument niet, want het is begin 70-er jaren bedacht door Emmet Chapman - Emmett Chapman explains the Chapman Stick:


Er blijkt al veel muziek op gespeeld te zijn, en met dit instrument opgenomen, zonder dat het veel ruchtbaarheid kreeg. Het is ook veelzijdig, als je eens even snuffelt. Zo vond ik een uitvoering van Here Comes The Sun van The Beatles, uitgevoerd door Robert (Bob) Culbertson, een bespeler van het eerste uur:


Het instrument is ook bruikbaar voor klassieke muziek, ook uitgevoerd door Robert Culbertson, Bach Toccata and Fugue in D minor, BWV 565:


Bij het zoeken naar info over de Chapman stick kwam ik ook de Duitse band Saltatio Mortis (en, nl) tegen, waarvan ik nog nooit had gehoord. De naam van de groep zou referen aan Danse Macabre (nl).

Ze spelen "middeleeuwse muziek op een moderne manier", dat wil zeggen dat er veel authentieke middeleeuwse (didgeridoo, doedelzak, draailier, schalmei) samen met moderne instrumenten worden gebruikt. Het was voor mij een interessante verrassing, uiteraard koos ik voor een clip waarbij de Chapman stick nadrukkelijk aanwezig is, SALTATIO MORTIS - Letzte Worte:


Tenslotte nog één clip met een akoestische versie van de Chapman stick, wéér door Bob Culbertson, een mooie instrumentale versie van het ingetogen Jimi Hendrix nummer, Little Wing:


En ik heb nog véél meer interessante clips met Chapman sticks gezien!

vrijdag 1 mei 2015

150501 - ZOZ - Abschied vom Klavier

Wie mee wil doen met (of luisteren bij de andere deelnemers) ZOZ: Zwijmelen op Zaterdag, kan terecht bij Marja.

Dit wordt meer een in memoriam dan zwijmelen. Vanmorgen (vrijdag) las ik bij vrienden die dit artikel gelinkt hadden, dat de dichter Willem Koopmans uit Emmen dinsdag j.l. op 80-jarige leeftijd is overleden. Daar schrok ik even van, want Willem was (weliswaar al een tijdje op afstand) een vast gegeven. De laatste keer dat ik hem zag en sprak, en dat is geruime tijd geleden, was zijn gezondheid uitermate broos.
Wel was hij onverminderd helder van geest, zowel in het serieuze als in humor.

Ik leerde Willem kennen omstreeks 1995, toen ik mijn schrijfsels publiekelijk begon voor te lezen bij een soort Literair Café, dat georganiseerd werd onder de "originele" naam Dicht-Er-Bij. Willem had toen al faam verworven; in mijn documentatie zijn er wapenfeiten van hem geboekstaafd vanaf 1983 in het culturele / literaire circuit van Emmen.

In januari 1996 behoorden Willem en ik tot de groep van 10 dichters die besloot tot het oprichten van een dichtersgroep. De naam: "Schrijverskamer de Clique" was de suggestie van Willem. Zo konden we eventueel ook uit de voeten met proza, want niet alle schrijvers waren alleen dichter.

Bijna de eerste bezetting, bijeenkomst van de Clique in april 1996:
Middenvoor: Joke Rhebergen.
Tweede rij vlnr: Cobi de Jonge, Margriet Winter, Willem Koopmans, René Strijker;
Achter: Vincent Gordijn, Doedie van Hasselt, Sylvia Wesdorp, Gauke Zijlstra, Henny Moes.

De "oudsten" (in meer opzichten) van de groep waren Willem Koopmans en Joke Rhebergen, die elkaar ook al langer kenden. Er waren in de loop der jaren wel wisselingen in de groep, maar er is lang een vaste kern van leden vanaf de oprichting geweest.
Vanaf de oprichting waren Joke en ik naar buiten de "contactpersonen": we hadden geen "bestuur", dat waren we gezamenlijk. Al gauw leek het praktischer dat ik de enige contactpersoon zou zijn.

Ik heb voor deze ZOZ gekozen voor muziek bij een gedicht van Willem uit het begin van de Clique. We spraken altijd een thema(woord) af voor de volgende bijeenkomst, die keer was het "klavier".

Abschied vom Klavier

waarom heb je ze meegenomen
toen je ons verliet
ze hoorden in ons huis
Mozart en Beethoven
Schubert en Chopin
waarom heb je ze meegenomen
toen je ons verliet
ik mis ze
meer dan ik kan zeggen
het huis wordt stil
je kamer leeg
waarom heb je ze meegenomen


Willem Koopmans - Emmen, maart 1996

Dit gedicht staat ook in de bundel "Toch nog onverwacht".

Abschied Vom Klavier van Ludwig van Beethoven, gespeeld door Harry Völker:


Willem en ik hebben samen meegewerkt aan het totstandkomen van een discussiestuk over cultuurbeleid, namens twee organisaties waarvan we allebei lid waren: de Clique en de Sociëteit Drentse Kunstenaars. Dat was een initiatief "uit het veld" waaraan alle culturele organisaties uit de Gemeente deelnamen.

Naar de Soos reed ik vaak met Willem mee, omdat ik toen nog geen rijbewijs had. Willem ging er prat op dat hij op z'n 46-ste nog zijn rijbewijs had gehaald, maar was toch ook wel wat onzeker: bij het invoegen op de autoweg vroeg hij steevast om goed mee te kijken...
Later heb ik mijn rijbewijs gehaald een maand voor ik 60 werd. Marijke laat mij nu vaak rijden: zij heeft haar rijbewijs vanaf haar twintigste, maar ze vind dat ik net zo goed rijd.
Ik weet niet of Willem dat nog meegekregen heeft, hij zou er ongetwijfeld een rake opmerking over hebben!

Ook hebben we samen de geschiedenis van het poëziecircuit in Emmen en in het bijzonder Schrijverskamer de Clique op schrift gesteld. Uiteraard deed Willem het verhaal van vóór de Clique alleen, toen ik het bestaan van dat wereldje nog niet kende. Deze link leidt naar een tot 2005 bijgewerkte versie van dat document.
Hij had ook een heel cultureel netwerk, terwijl ik meer een einzelgänger ben.

Willem is omstreeks 2000-2001 een andere weg gegaan, die het pad van de Clique nog regelmatig kruiste.
Willem was een lieve man, een gevoelig mens. Hij kon, denk ik, niet altijd goed met sommige aspecten van de dynamiek in de groep overweg.
Bij externe activiteiten werd Willem vaak uitgenodigd, en hoorde er dan gewoon bij.

Willem Koopmans heeft tenminste drie dichtbundels het licht doen zien. De eerste, "Scherven van de tijd" (1987), in eigen beheer, daarna bij uitgeverij Servo nog twee: "Toch nog onverwacht" in 1997 en "Bezwering" in 2003.
Daarna ben ik uit het oog verloren, wat hij behalve in Roet, verder nog gepubliceerd heeft, omdat ik nog zelden in het circuit beland.


Willem signeerde in zijn vertrouwde handschrift.

We deelden destijds bladwijzers uit met korte gedichten.
Willem had deze toegevoegd aan "Toch nog onverwacht".

Zelf ben ik in seizoen 2006-2007, samen met Marijke, vertrokken na gerommel in de groep, die daarna steeds verder uitdunde.
Joke Rhebergen overleed plotseling in mei 2012 op 79-jarige leeftijd, en ze was tot het eind een centrale figuur in de Clique.
De Clique is in feite niet meer, er zijn nu nog drie leden onder een andere naam bezig. Daarin is Cobi de Jonge het enige oorspronkelijke lid van de Clique, de andere twee zijn gekomen na ons vertrek.

Het gedicht van Willem dat ik hierboven heb geplaatst, zat in de eerste van mijn 12 Clique-mappen. Toen ik van zijn overlijden vernam, dacht ik meteen aan dit gedicht, en de opmaak zoals hij het toen uitdeelde:


In de rouwadvertentie online las ik vanmorgen: "De plechtigheid vindt in besloten kring plaats." Aan het begin van de avond las ik een zeer kort verslag: "Het afscheid vanmiddag was indrukwekkend stijlvol en cultureel".

Rust in vrede, Willem...

dinsdag 28 april 2015

150428 - Niklas - Koningsdag nieuwe stijl

Koningsdag nieuwe stijl. Ik zet even een potje satirische inkt op tafel, want ik vind dat het koekhappen en WC-pot gooien moet blijven!
Om te beginnen een vlootschouw, en ik moet me al heel sterk vergissen als ik daarin niet een baggermolen langs zag varen, zoals ik me die herinner uit mijn jeugd. Die baggerden het Hoendiep en het Aduarderdiep uit, waarlangs toen nog het meeste vrachtvervoer plaatsvond...


Vervolgens voer een "replica" van de Ark van Noach langs. Ik citeer even van de website:
De Ark van Noach in Dordrecht biedt een leuk dagje uit voor jong en oud! Aan boord van deze replica van het oudste en tevens het grootste houten schip ter wereld, vindt u activiteiten voor het hele gezin.

"Een replica is een nauwkeurige kopie van een voorwerp of bouwwerk", zeggen de woordenboeken.
Nou, dan heeft de Bijbel ons wel voor de mal gehad, want daarin noemt God precies de houtsoort (Genesis 6:14: goferhout. De houtsoort is in vertalingen soms anders, het blijkt moeilijk eenduidig vast te stellen welke houtsoort het was, maar misschien is die soort bomen ook ten onder gegaan met de Zondvloed) waarvan Noach de Ark moet bouwen.
Er staat daar echter niets vermeld over een onderstuk van gelaste stalen pontons, zoals de replica heeft! Goh, dat men die techniek toen al meester was, qua materialen en bewerkingen, en God niet gehoorzaamd (en voor Hem geheim gehouden) heeft door toch stiekem een stalen basis te bouwen!

Op veel andere vragen heeft de bouwer van de replica blijkbaar al een antwoord bedacht:
Kom aan boord en ga op ontdekkingsreis! U krijgt een indruk hoe het schip eruit heeft gezien en ontdekt hoe Noach en zijn gezin geleefd moeten hebben. Vele vragen zoals 'Pasten alle dieren wel in de Ark' en 'Hoe wist de bouwer hoe groot de Ark moest worden', worden aan boord beantwoord.

Overigens blijft hij ondernemer (misschien verdient dit beter dan als timmerman): de entreeprijzen zijn naar mijn idee vrij normaal, daarnaast wordt de Ark aangeboden voor bruiloften en partijen tot zakelijke seminars en congressen. En er is een ruim gesorteerde souvenirshop, met uiteraard het boek van de bouwer: Laat je droom varen. Mooi gevonden!

Op circa 20.000 m2 bieden we presentaties over de geschiedenis van Noach en wetenschappelijke achtergrond informatie.

Hm, dat wetenschappelijk gehalte zal op het niveau liggen van dit verhaal op de website, schat ik. Van de categorie: "Het verhaal in de Bijbel is letterlijk waar, omdat het letterlijk zo in de Bijbel staat", en daar zoeken we "bewijzen" bij. En de koning moet natuurlijk meer over God praten, zei hij nog. De manier waarop was blijkbaar voor voor hem vanzelfsprekend.
Evengoed knap, als je vanuit je bezetenheid zo'n apart project, eerst een kleine en daarna een grote Ark, weet te realiseren.

zaterdag 25 april 2015

150425 - ZOZ - Van toegangsbewijzen en toeval

Wie mee wil doen met (of luisteren bij de andere deelnemers) ZOZ: Zwijmelen op Zaterdag, kan terecht bij Marja.

Voor deze ZOZ is ongeveer een half jaar geleden de kiem gelegd, zonder dat ik dat besefte. Toen spraken mijn huidige en mijn voormalige echtgenote af, dat ze samen naar een voorstelling zouden gaan in het plaatselijke theater, De Muzeval. Nee, dat is niet bijzonder en ook niet raar, ze doen vaker iets samen, ze kunnen goed met elkaar overweg, en dat is een deel van ons levensgeluk.
Er werden op een vroeg tijdstip kaarten gekocht voor een specifieke voorstelling: South African Road Trip, A Tribute To Madiba. Ze houden beide van Afrikaanse muziek, en het is muziek die ik ook zeer wel kan waarderen. En ook de wervende subtitel, die naar Nelson Mandela verwijst, spreekt ons alle drie aan.

Toen de dag naderde en de logistieke afspraken ("hoe laat zal ik bij je zijn?") waren gemaakt, besloot ik dat het een mooie avond voor mij zou zijn om eens rustig te kijken wat er van en over die muziek te vinden zou zijn voor mijn eerstvolgende ZOZ.
Het liep anders. Halverwege de middag kregen we het bericht dat het lichaam roet in het eten leek te gaan gooien, niet gevaarlijk maar wel lastig. En of Marijke dan een vervang(st)er wist. Zonde van het kaartje anders...
Gezamenlijk ontstond het idee, dat ik zou invallen als het echt niet ging. Ook op het laatste moment kon ik nog terugtreden en de dames naar het theater rijden.
Helaas, ik heb mijn invalbeurt moeten vervullen. En dat helaas is oprecht, ondanks dat ik een heerlijke avond heb gehad, maar het had de heerlijke avond van iemand anders moeten zijn.

Vooraf had Marijke op facebook al van vrienden en bekenden gehoord dat ook zij gingen ("Leuk, lang niet gezien!"). Vóór de voorstelling hadden we al een paar aangename ontmoetingen. Het is dan wel eens lastig om contacten uit verschillende zônes van ons bestaan elk de juiste aandacht te geven, als je ze tegelijk ontmoet. Maar we werden omringd met hartelijkheden van oude bekenden en hun soms nog niet zo bekende partners.

Ik geef gewoon de tekst van de website over de voorstelling:
Op reis door Zuid-Afrika met heerlijke Afrikaanse zang, dans en muziek. In South African Road Trip kun je genieten van het bekende Khayelitsha United Mambazo Choir en 5 hemelse zangeressen, begeleid door 2 Nederlandse muzikanten. Gezamenlijk brengen zij een prachtige voorstelling vol traditionele Xhosa-liederen en hedendaagse songs.

Videokunstenaar Catharina Scholten maakte speciaal voor deze voorstelling een reis van de Oost- naar de Westkaap; van de geboortegrond van Nelson Mandela naar de Tafelberg. Het is de route die veel Xhosa-mannen en vrouwen volgen, van hun geboorteplek naar Kaapstad waar ze werk hopen te vinden. Na hun dood maken ze meestal de omgekeerde reis om in vertrouwde grond rust te vinden. De gemaakte beelden meanderen door de avond heen, terwijl de bewoners je meenemen op reis door het Zuid-Afrika van nu.
Als extraatje krijg je een symbolische koffer vol Xhosa-wijsheid van Nelson Mandela mee; alles draait om saamhorigheid en gemeenschapszin, oftewel Ubuntu: 'de mens is slechts mens in relatie tot anderen'.

Die begeleiding speelde al heel subtiel terwijl het publiek de zaal betrad.
Vanaf het moment dat het zaallicht uitging, heb ik gefascineerd zitten luisteren en kijken. Behalve de zangers, zangeressen en musici was er op de projectieschermen steeds iets te zien van de "Road Trip".
Tegen de natuurlijke gang van zaken in, begin ik met een foto van de toegift, terwijl het publiek een staande ovatie geeft:


Tussen de "acts" door wordt er aandacht besteed aan Ubuntu, de filosofie waarop o.a. Nelson Mandela zijn ideeën baseerde. Daarmee kon hij, zelfs na zijn decennia-lange gevangenschap, de overgang van het Apartheids-regime naar de nieuwe situatie op zo'n bewonderenswaardige manier begeleiden!

Overigens is er ook een besturingssysteem voor computers genaamd Ubuntu, dat gebaseerd is op Linux dat kan worden gezien als een "open source" alternatief voor Microsoft Windows. Het zal voor veel mensen wel een leerproces kosten om over te stappen.
Dat deze vorm van Ubuntu is bedacht door een bijzondere Zuid-Afrikaan (Mark Shuttleworth, de eerste Afrikaan in de ruimte) zal niemand meer verbazen.

Weer doe ik iets anders dan gewoon, ik plaats hier de "trailer" van de South African Road Trip, die mensen naar de voorstelling moest lokken. Dus, in elk geval voor degenen die nog de kans hebben om nog te gaan:


Na afloop kocht ik een CD bij een van de zangers, en had een kort gesprek met hem. Ik had een paar liederen herkend en zag bevestigd dat hij dat kon waarderen. Niet al die songs staan van dit koor op YouTube, dus ik neem dan de versies die ik kende.
Zoals Pata Pata van Miriam Makeba (nl):


Hun uitvoering van een alom bekende song, The Tokens - The Lion Sleeps Tonight mocht er zijn!

De song "Homeless", beroemd geworden in de uitvoering van Paul Simon (nl) samen met Ladysmith Black Mambazo (nl) werd ook uitgevoerd, maar op YT staat Homeless Paul Simon live Zimbabue 1987 zonder dat Ladysmith Black Mambazo genoemd wordt, maar wel prominent aanwezig is...:


In het programma zat een song die ik al héél lang ken in de uitvoering van Pete Seeger (nl): Pete Seeger - Tshotsholosa
Bij het zoeken naar deze titel was ik vanavond even ontroerd door de clip Tshotsholoza Flash Mob - Zeeland High Madrigals.
De titel wordt weliswaar iets anders geschreven, maar het gaat zonder enige twijfel over hetzelfde lied Shosholoza, dat in een vraag-en antwoord spel gezongen werd door mijnwerkers uit, wat nu Zimbabwe heet, die in Zuid-Afrika werkten.
Er is een mooie clip van het Khayelitsha United Mambazo Choir met Shosholoza:


Deze keer filmde Marijke hoe tijdens de tweede toegift de zangers en zangeressen de zaal in gingen en high-fives uitwisselden met het publiek, terwijl intussen Shosholoza werd gespeeld en gezongen. Ik zat op de derde stoel vanaf het gangpad en werd ook in de high-fives betrokken.


Er was nog een heel mooie nazit, maar die kon bestaan naast de beleving van deze voorstelling, en was een mooi resultaat van de alsnog goed bestede toegangskaarten.


Er is nog veel extra informatie te vinden op de website, en wat mij betreft is een aanbeveling op zijn plaats voor het Interview met Inge Bos en Albert Klein Kranenburg.
Eén opmerking daaruit spreekt mij in het bijzonder aan: ‘Als we toch eens allemaal één gen van Nelson Mandela in onze geest zouden hebben, dan waren de mensen een stuk leuker en zou de samenleving heel wat aangenamer zijn.’
Ach, noem me maar idealistisch en sentimenteel. Deze jongens zeggen openlijk, dat ze waarschijnlijk in de criminaliteit zouden zijn beland, als ze dit koor niet waren begonnen...

Later ingesloten: Homeless

woensdag 22 april 2015

150422 - Van voorouders, dorpjes en kosmische ruis

Dit is het vervolg op mijn ZOZ 150418 - Van oceanen, fruit en burgerrechten.

Ik vertelde al dat ik stond te afwassen, en dat ik een poging tot zingen deed. Twee regels tekst, dit waren die twee regels, :

Listen to the ocean,
echoes of a million seashores...

Marijke herkende er iets in, maar vroeg welk lied en artiest dat waren. De titel, "Listen to the Ocean", en de uitvoerenden, Nina & Frederik, had ik zonder aarzelen paraat, en ze zocht het direct op op haar "striektillefoon" (nieuw-Drents voor smartphone - strijktelefoon).
Later, bij het opzoeken, bleek ik de tekst destijds toch niet helemaal correct in mijn geheugen te hebben gedownload...

Listen to the ocean
(Nina Möller / Frederik Von Pallandt, 1960)

There's a world of sun and sand
Full of sky and far from land
Where evening breezes caress the shore
Like a gentle comforting hand

Fragrant blossoms, honey bees
Careless laughter upon the breeze
And lovers fading to pools of deep
Purple shadows among the trees

Listen to the ocean, echoes of a million seashells
Forever it's in motion
Moving to a rhythmic and unwritten music
That's played eternally

The sound of a seagull's distant cry
His wings like parentheses drawn in the sky
And two white birds clinging like foam
To the crest of a wave rolling by

The silence of noon, the clamour of night
The heat of the day when the fish won't bite
These are the things that remind me of
The day you sailed out of sight

Listen to the ocean, echoes of a million seashells
Forever it's in motion
Moving to a rhythmic and unwritten music
That's played eternally

Luister naar Nina & Frederik - Listen to the ocean (France, 1961):


Het is een song die me terugbrengt naar de status van (bijna) volwassene, toen ik langzamerhand muziek op vinyl begon te kopen van het loon uit mijn eerste baan, ik kwam op mijn zeventiende "in de kost" bij mijn grootouders van vaders kant.

In die tijd hoorde ik mijn grootouders heel veel namen noemen, die voor mij niets betekenden. Nu ik zelf de leeftijd voorbij ben die zij toen hadden, is dat anders, en vooral de laatste tijd komt mijn afkomst op verschillende manieren weer onder mijn aandacht.

In februari deed ik verslag over de presentatie van een boek, 150228 - ZOZ - Van stambomen, bouwers en boeken, waarin van alles over mijn overgrootvader van moeders kant wordt beschreven. De stambomen van mijn vaders kant zijn het onderwerp geweest van een speciale vereniging, gebaseerd op de varianten van die familienaam. Ook een gelijkluidende familienaam kan een heel andere "clan" vertegenwoordigen.

Met de gegevens die ik heb, kan ik veel van mijn afkomst opzoeken tot vóór 1700. Ik heb nu zowel de mannelijke als de vrouwelijke "takken" daaruit teruggezocht tot al mijn acht overgrootouders.
Bijzonder is, dat de mannelijke lijnen zich concentreren op noord-oost Friesland, en de vrouwelijke lijnen meer Groningse trekken hebben.
Overigens schijnt de mannelijke lijn van moeders kant af te stammen van een hannekemaaier uit Duitsland, die in Friesland bleef.

Van het huis van mijn grootouders waar ik in de kost was, kan ik me nog veel herinneren van vóór die tijd. In elke schoolvakantie kwam ik daar. Als klein kind al, heb ik daar voor het eerst "de zee gehoord", ofschoon de zee helemaal niet dichtbij was. Dat geluid was de gefilterde ruis die ik hoorde, als ik de twee kaurischelpen tegen mijn oren hield, die daar op de schoorsteenmantel lagen. Die schelpen zijn mij ten deel gevallen uit hun erfenis.


Blijven we even bij het ruisen van de zee. Ik ontdekte dat er clips op YouTube staan met letterlijk urenlange "hemelse" witte ruis (o.a.: Celestial White Noise 10 Hours. Sleep Better, Reduce Stress, Calm Your Mind, Improve Focus), die wel een beetje aan de zee doen denken. Daar zou je heerlijk van in slaap kunnen vallen en je vervolgens beter concentreren op je werk, zegt men daar.

Ik denk dan aan het nummer "Atem" van de eerste LP van Tangerine Dream (nl), dat weliswaar niet volledig ruis is, maar dat ik zelf vaak gedraaid heb als ik gestresst thuiskwam uit mijn werk.

Als je echter van jezelf al oorsuizen (tinnitus) hebt, vraag ik me af of het helpt. Dat oorsuizen neemt echter bij bijna ieder slachtoffer een andere vorm aan, waarvan de NVVS een verzameling van vele geluiden op CD heeft gezet, waarvan er drie op de website te horen zijn.
Marijke heeft tinnitus, maar is wel graag bij de zee. Via een omweg kwamen we daar donderdag nog even terecht. Eerst de omweg.

Al jaren vieren wij onze verjaardagen door met ons tweeën een dagje uit te gaan. Alleen met getallen op 0 of 5 houden we visite. Deze keer koos ik als thema mijn overgrootouders, de plaatsen waar ze leefden.
Ik heb van alle vier grootouders en alle acht overgrootouders de plaatsen van geboorte en overlijden, maar dat was niet in één dag te doen.

We begonnen in Sumar (Suameer), waar mijn grootvader en ene overgrootvader van moeders kant geboren zijn. Overgrootvader en zijn vader waren daar timmerman-aannemer. Ja, we speurden rond op het kerkhof, heerlijk in de zon. Een oude kerk, Friese opschriften, en nog mooie nostalgische huizen: hoeveel daarvan zijn door mijn familie gebouwd?


Vervolgens reden we naar Dokkum, waar we al eens geweest waren op zoek naar sporen van mijn oudoom Bertus. Zijn graf hebben we toen gevonden. Nu genoten we er een lunch aan het water, in dat mooie oude stadje.


Vandaar reden we, via Westergeest, waar mijn ene overgrootvader van vaderskant geboren is, naar Burum, waar hij getrouwd is, gewoond heeft en overleden is.

Onderweg naar Burum, langs smalle landweggetjes in een weids, open landschap, hadden we mooi zicht op een belangrijk stuk techniek voor onze moderne samenleving: grondstation "It Grutte Ear (Het Grote Oor), voor satellietcommunicatie en een deel voor militaire doeleinden.
Als oud-elektronicus zie ik in die schotels grote schelpen, die uit de branding van een kosmische oceaan van informatie signalen van elders filteren, en die weer tot beeld en geluid transformeren, of, omgekeerd, onze signalen naar elders sturen.


Burum is zo'n dorp waar nog het verleden rondwaart naast nieuwbouw. Ook mijn recente verleden
In 2002 was mijn neef mij dingen komen brengen uit de nalatenschap van zijn vader, waaronder twee ansichtkaarten van Burum uit de jaren ca. 1930. Dat was ook op een donderdag. De zaterdag daarop mocht ik, met een gedicht, een tentoonstelling openen in Burum, met o.a. werk van onze vriendin Edith Stoel.

De galerie waarin die tentoonstelling plaatsvond, stond op een van de twee ansichtkaarten die ik van mijn neef had gekregen: die was verstuurd door ons beider vaders aan hun ouders, terwijl ze bij hun grootouders, mijn overgrootouders logeerden!
De foto die ik nu maakte is vanaf een iets ander standpunt - ik had het origineel niet bij de hand en de sloot (open riool?) is er niet meer.


Ook in Burum bezochten we het kerkhof rond de oude kerk, waar we wel wat min of meer bekende familienamen vonden, maar geen directe familieleden. Iemand van de historische club reageerde destijds op de onderstaande ansichtkaart, dat daar het koetsje van de dokter stond, en dat ze déze foto niet hadden - ik heb later een scan opgestuurd. Ongeveer op de plaats van het koetsje heeft nu onze auto gestaan, want ik kon de lokatie herleiden tot de parkeerstrook bij het kerkhof.


Daarna reden we langs de Friese kant van het Lauwersmeer naar Lauwersoog, waar we bij Schierzicht een vismenu aten op het terras, waar het achter het glas net te doen was, en een duif loerde op onze restjes.


Daarna genoten we aan het eind van de pier van het erg heldere zicht, waardoor Schiermonnikoog voor het grijpen leek. En van het ruisen van de Waddenzee. Tot het tijd was om naar huis te gaan...