WE300 - Indrukken (2) : Drents Museum, de Sovjet Mythe

Gisteren waren we in het Drents Museum om de tentoonstelling De Sovjet Mythe nog te kunnen zien. We liepen deels langs de route van Willem-Alexander en Maxima eergisteren, bij hun provinciale kennismakingstocht.
Als publiciteitsstunt staat een groot beeld van Lenin op een prominente plaats in Assen, waarvan het gezelschap verre gehouden werd. Dat beeld werd "gered" door bouwondernemer Koop. Toen het in 2003 in Tjuchem stond bij een boerderij, heb ik er een gedicht over gemaakt:

Het beeld van Lenin aan de kop van de Vaart in Assen en bij Tjuchem

Ommekeer

Machtig leider, gebronsd
rechterhand in weids gebaar

verheven staat hij voor
verheffing van het volk
grootse dromen die verkeerden
bevrijding die tot knechting werd

onvindbaar op de vlakte
waar geestverwanten wonen

ooit omringd door pleinen vol volk
nu verborgen achter bomen
jaspanden wapperend
in een wind die niet meer waait

van beeldenstorm en smeltkroes
gered door kapitaal

Een greep uit de tentoongestelde schilderijen

De tentoonstelling liet ons niet onberoerd. De Sovjetperiode werd in perspectief geplaatst door de verstrekte informatie over kunst binnen de maatschappelijke ontwikkelingen. Daaruit komt Lenin, alhoewel geen lieverdje, meer als idealist, en Stalin als ontspoorde geest.

Eerbetoon aan de grote leider Stalin, 1950
Kogatsj / Netsjitajlo / Tsyplakov - Olie op doek, 351 x 525 cM
De vorming van politieke mythes en het perfectioneren van het beeld van de leiders had plaats vanaf de jaren dertig en bereikte in 1949 zijn hoogtepunt. In dat jaar werd op ongekend grootse wijze de zeventigste verjaardag van Stalin gevierd.
Stalin daalt als een godheid in een stralend aureool af naar de menigte; hij is vlakbij en tegelijkertijd onbereikbaar. In zijn directe nabijheid staan zijn trouwe volgelingen.

Sommige schilderijen zijn enorm groot, tot 4x7 meter! Veel schilderijen en beelden zijn meer dan realistisch: propaganda voor een betere mensheid in de visie van toen. Kunstenaars lijken meer geïnspireerd door ideaalbeelden dan gedwongen kunstvormen, knap vormgegeven, soms met bedekte bedenkingen.
Veel namen ken ik niet. Malevitsj, die ik kende van zijn Zwarte vierkant, heeft hier realistischer schilderijen.

Aangrijpend vonden we het schilderij Angst van Petrov-Vodkin, dat de invloed van een grootschalig gevaar (burgeroorlog) op kleinschalig niveau (een gezin) weergeeft.

Angst 1919, 1934 - Koezma Petrov-Vodkin.
Het schilderij weerspiegelt zowel de feitelijke gebeurtenissen van de belegering van Petrograd door de troepen van generaal Joedenitsj als de persoonlijke herinneringen van de schilder: 'In het schilderij Angst wilde ik vertellen over het sinistere jaar 1919'.
De schilder geeft de leefomstandigheden in een arbeiderswoning weer en de gesteldheid van zijn bewoners die niet slapen tijdens deze verontrustende nacht.
De suggestie is zeer sterk dat hier niet alleen een historische situatie wordt verbeeld. Maar ook een eigentijdse. Het schilderij werd immers gemaakt in 1934 toen de onderdrukking op gang begon te komen.

Aansluitend bekeken we de aanvullende tentoonstelling 'Samen en Alleen, Leven in Rusland van 1900 tot nu', met schoolboeken, posters en foto's uit familiealbums. Een projectie met drie beamers gaf aanvullende informatie.

Na dat alles waren we toe aan koffie met iets lekkers. Ook dat kan prima in het Drents Museum!

Plato's WE-300 uitdaging voor mei/juni: themawoord = Indrukken.

N.B.: De fotobijschriften zijn niet meegeteld, het gedicht wel.
© Toelichting schilderijen ontleend aan Drents Museum
© Gedicht: Gauke Zijlstra, 2003 - n.a.v. bezoek aan beeld van Lenin bij Tjuchem
© Foto's: Gauke Zijlstra en Marijke van der Scheer

WE300 Mei-Juni 2013: Indrukken

Ze kwamen vrij vaak in de dierentuin, het oudere echtpaar, want ze hadden een abonnement.
Toch zagen ze elke keer wel iets moois of interessants. Ook omdat ze, vanwege hun abonnement, informatie kregen toegestuurd waarin het gedrag van dieren werd uitgelegd, zoals de verhoudingen binnen de grote groep bavianen. Elk dier heeft zijn eigen plaats in de hiërarchie, van grote mannen met machtige grijze manen tot de allerkleinste jongen vastgeklemd aan de vacht van hun moeder.
Vaak moest het echtpaar de neiging onderdrukken om bij het bavianeneiland te blijven zitten kijken tot sluitingstijd. Niet alleen naar de apen, ook naar bezoekers en dan vooral kinderen.
Ook leefden ze mee als er dieren werden geboren of stierven. Dat laatste door ouderdom: sommige dieren werden ouder dan in de natuur. Soms door ziekte, wat onvermijdelijk was, ondanks de goede verzorging.
Nu liepen ze over een houten "brug", die boven het verblijf van de bizons langs liep. Ze waren teleurgesteld dat ze geen bizons zagen. Waarschijnlijk in hun nachtverblijf, maar recent nog wel buiten geweest: dat was te zien aan de verse hoefafdrukken op modderige plekken.
Altijd imposant is de kudde olifanten; de enorme slagtanden van de grootste man, waarvan één gedeeltelijk is afgebroken. Ook massief is de gestalte van de neushoorns op de savanne, waar veel dieren van het Afrikaanse continent doorelkaar lopen: giraffen, gnoes, impalas, struisvogels, enzovoort.

Tijdens het typen van dit verhaal, beland ik in een uitzending van Herman den Blijker. Meestal vermijd ik dergelijke programmas, maar nu gaat het over een restaurant naast de voordeur van familie in Nijmegen, waar we ook ooit gegeten hebben. De metamorfose is ontroerend, en we SMSen: wanneer gaan we daar eten?

Dan meldt facebook dat een lieve "stiefdochter" vandaag jarig is, op de datum dat mijn ouders 71 jaar getrouwd zouden zijn geweest...

Plato's WE-300 uitdaging voor mei/juni: themawoord = Indrukken.

Hoe de 100-jarige "Opa muziek" foto'tjes dateerde via een "sufferdje"

Ik had een paar kleine foto'tjes, waarvan ik wist dat er een zangkoor op stond waarin mijn moeder zong. Voor zover ik wist, waren die foto's genomen toen het koor eens optrad voor de radio.
In welke koren mijn moeder allemaal gezongen heeft, weet ik niet. Destijds had dat niet zo mijn interesse, nu kan ik het haar niet meer vragen: ze is al 31 jaar "uit de tijd".

Dat ze zong in een koor, en dat dat haar lust en haar leven was, wist ik wel. Ik heb al eens beschreven hoe de koorzang op het "meetingterrein" hier in de Emmerdennen nog altijd naklinkt in mijn geheugen.

Dat blog schreef ik naar aanleiding van Marijke's (toen nieuwe) blog De Schoonheid Van De Stad Emmen. Dat begon ze uit ergernis over de domheid van de lijstjesmakers die Emmen bestempelden als "de slechtste stad om te wonen".
Juist vandaag vernamen we dat Emmen dat predicaat voor de derde keer op rij van die lui gekregen heeft. Waar die pretentieuze ijdeltuiten hun criteria aan afmeten, kun je aflezen uit hun nr. 1: Amsterdam. Gewoon Randstedelijke arrogantie en wereldvreemheid dus, zoals in: "ik lust geen melk van koeien, ik wil melk van de Albert Heijn!"
Leuk om er een dagje rond te lopen misschien, maar stoorniswekkend om er te wonen.

Eén dezer dagen stond in een lokale weekkrant (in deze contreien vaak "het sufferdje" genoemd) een artikeltje met de kop: "Opa muziek is maandag honderd jaar geworden". Na al die jaren kwam de man op de foto me vaag bekend voor. De naam onder de foto maakte aan elke twijfel een eind: de dirigent waar mijn moeder het zo vaak over had gehad: meneer (Siebe) Heinsma. Het artikel meldt: De 100-jarige vertelt dat hij minimaal 30 zangkoren en muziekverenigingen onder zijn hoede heeft gehad. "Een van de hoogtepunten was een radio-optreden van al mijn zangkoren voor een programma van de NCRV in het jaar 1948." Daarmee is het jaartal onthuld en de lokatie bevestigd van de kleine foto'tjes.

Als hij nu 100 is geworden, is hij dus geboren in 1913, twee jaar later dan mijn moeder. Ook intrigerend is, dat dit artikel is geplaatst op dinsdag 14 mei, de datum van het overlijden van mijn vader in 1944, en de trouwdag van Marijke en mij in 2004.

1948 was het jaar van onze (mijn moeder en ik) verhuizing van Oostwold [gem. Leek] naar Emmen, waar we bij de ouders van mijn moeder gingen wonen. Ze moet dus al vrij snel bij dat koor gegaan zijn.

Ik weet niet wanneer ze daar begon, maar mijn moeder heeft een aantal jaren gewerkt bij de Bendien textielfabriek als bandleidster. Naar de kantine van dat bedrijf ben ik op zondag een aantal jaren meegenomen naar kerkdiensten, nadat ik 's zaterdags in het bedrijfsbadhuis was verschoond door mijn moeder: mijn eerste kennismaking met douches.
Klopt het dat het koor daar ook gerepeteerd heeft, of is mijn geheugen nu te creatief?

Ik heb me suf gezocht naar die kleine foto'tjes, die volgens mij in een fotoalbum van mijn moeder zitten. Ik heb dat album nog steeds niet teruggevonden: te goed opgeborgen vanwege de kwetsbaarheid en het overhoop halen van het halve huis om laminaat te leggen. Gelukkig had ik de foto'tjes al geblogd en dus gescand...

De "oude" NCRV-studio en het koor op twee kleine kiekjes

Wel vond ik, in een stapel losse foto's, een "statiefoto" van het koor met een autobus op de achtergrond. Ik weet niet zeker of deze foto te maken heeft met het NCRV-optreden in 1948.
Dit is duidelijk een vrouwenkoor: de dirigent (Heinsma) en chauffeur zijn de enige mannen.

Mijn moeder staat onder de rode pijl.

Achterop die foto staat een stempel van een fotograaf uit Hilversum.

Bij het koor op de kleine foto zijn ook meerdere mannen aanwezig: gemengd koor? Die foto is te klein en onscherp om mijn moeder er op terug te vinden. Zou mijn moeder liever in een vrouwenkoor gezongen hebben of in een gemengd koor, of heeft ze in twee koren tegelijk gezongen?
Ze was weduwe: deze foto's zijn van 1948 en misschien later, zou ze (na 4 jaar) al voorzichtig gedacht hebben aan een nieuwe relatie?

Niklas - 130523 - Aanvulling op "Almere Schaatsmekka?"

Zoals ik in een vorig blog schreef, is er veel weerstand tegen het verplaatsen van het hart van de schaatssport van Thialf naar Almere.
Er is op Facebook al een actie gestart: Thialf Moet Blijven, maar niet iedereen wil iets te maken hebben met Facebook.
Voor hen is er nu ook de mogelijkheid om via een petitie hun mening kenbaar te maken

N.B.: "Almere wil geen cent uitgeven aan Icedome". Dan weet je dus al dat het Almeerse hart niet bij het schaatsen ligt, hoogstens bij het incasseren: grondverkoop, belastingen op de recette enzovoorts...
Update: Er is nu ook een website Thialf Moet Blijven

Zou...

Mijn vader zou vandaag 97 zijn geworden, maar 68 jaar en 8 dagen geleden overleed hij aan darmkanker. 28 dagen daarvoor vierde ik mijn eerste verjaardag.

Niklas - 130521 - Almere schaatsmekka?

'Almere wordt nieuw schaatsmekka', lees ik.
Niks ten nadele van moslims, maar ik ken er geeneen die schaatst...!
Laat nou mooi Thialf onze schaatstempel blijven, dáár ligt het hart van de schaatssport en zijn liefhebbers!
Je kunt de actie steunen op de Facebook-pagina: Thialf Moet Blijven
Straks willen ze ook nog de Elfstedentocht naar de Randstad halen...

Koopmanschap, toiletpapier en zorg, klein en groot gesjoemel

Supermarkten beweren allemaal dat ze de beste kwaliteit leveren tegen de laagste prijs.
We deden onze boodschappen in opeenvolgende weken bij twee verschillende supers: er waren nauwelijks prijsverschillen voor ruwweg dezelfde inkopen.
Over boodschappen gesproken: op het toilet viel mij iets op. De "nieuwe" toiletrollen op de pleeboy hadden een kleinere diameter dan de vorige, uit de andere winkel, terwijl het in beide gevallen "3-laags" papier was.

Ik ontdekte, dat de velletjes op zo'n nieuwe rol 1 cm korter zijn dan op de oude. Ook is het papier dunner - ik snuit er mijn neus wel eens mee, nu blies ik er dwarsdoorheen.
Als standaardwaarde dacht ik dat een closetrol "ca. 200 vel" is. Op de verpakking van de nieuwe stond eerlijk vermeld: "ca. 180 vel"...
Tja, dan heb je al flink wat materiaal bespaard om "goedkoper" te kunnen zijn...

Veel harder aantikkend zijn de "de pan uit rijzende zorgkosten", die in een recent verleden stelselmatig door de politiek werden toegeschreven aan "de vergrijzing". Als oudere durf je bijna niet verder te leven, en nu wil een artsenorganisatie ook nog dementerenden in leven houden, die bij hun volle verstand een schriftelijke euthanasieverklaring hebben getekend dat ze niet zo afgetakeld willen eindigen.

In publicaties van de laatste tijd lees ik, dat ziekenhuizen ligdagen en behandelingen declareren die helemaal niet gepleegd zijn, wat jaarlijks miljoenen kost. Verder werd gemeld dat vele cosmetische ingrepen onterecht werden gedeclareerd als medisch noodzakelijk: weer een forse aanslag op de collectieve portemonnee. Voeg daarbij sjoemelende bureau's voor thuiszorg, in het vacuüm ontstaan door het afschuiven van taken door het Rijk naar Gemeenten, maar dan zonder voldoende geld.
Al met al een zeer triest beeld, dat lijkt te zijn gevoed door de veelgeroemde "Marktwerking in de zorg"...

Er wordt nu soms voorzichtig gerept van fraude, maar hebben we daar geen andere benaming voor als het in het buitenland gebeurt: corruptie?